Tấm xi măng sợi xenlulo: Vật liệu “nhẹ” nhưng không hề đơn giản như thị trường vẫn nghĩ

Cấu trúc sợi xenlulo: Điểm khác biệt quyết định độ bền dài hạn

Khác với xi măng truyền thống chỉ dựa vào khối đặc, tấm xi măng sợi xenlulo sử dụng các sợi xenlulo phân tán trong nền xi măng để:

• Phân tán ứng suất khi chịu uốn

• Hạn chế nứt gãy vi mô

• Tăng khả năng biến dạng đàn hồi trong giới hạn cho phép

Vấn đề nằm ở chỗ: không phải mọi tấm xi măng sợi xenlulo đều có mật độ và chiều dài sợi giống nhau.
Trên công trường, hai tấm có cùng độ dày nhưng khác cấu trúc sợi sẽ cho cảm giác chịu lực và độ ổn định hoàn toàn khác.

Sai lầm phổ biến: Đánh đồng “nhẹ” với “yếu”

Một trong những hiểu lầm lớn nhất là cho rằng tấm xi măng sợi xenlulo nhẹ thì đồng nghĩa với khả năng chịu lực kém. Thực tế, vật liệu này không được thiết kế để chịu tải tập trung như bê tông, mà làm việc tốt nhất khi:

• Tải trọng được phân bố đều

• Khoảng cách khung xương được kiểm soát đúng kỹ thuật

• Không bị ép làm việc ngoài biên độ đàn hồi cho phép

Khi dùng sai vị trí (ví dụ: làm sàn nhưng bố trí khung thưa, hoặc treo tải nặng cục bộ), vật liệu sẽ không hỏng ngay, nhưng bắt đầu xuất hiện biến dạng dài hạn – thứ khiến công trình xuống cấp âm thầm.

Độ ổn định theo thời gian: Yếu tố ít ai nói rõ

Điểm mạnh thật sự của tấm xi măng sợi xenlulo nằm ở khả năng ổn định kích thước nếu được sản xuất đúng chuẩn.
Ngược lại, các sản phẩm giá rẻ thường gặp vấn đề:

• Sợi phân bố không đều → co ngót cục bộ

• Liên kết sợi – xi măng kém → giảm khả năng chống nứt

• Độ hút ẩm cao → biến dạng sau nhiều chu kỳ ẩm – khô

Đây chính là lý do vì sao có công trình dùng tấm xi măng sợi xenlulo 8–10 năm vẫn ổn định, trong khi nơi khác chỉ 2–3 năm đã phải xử lý lại bề mặt.

Khi nào nên – và không nên – dùng tấm xi măng sợi xenlulo?

Nên dùng khi:

• Làm vách ngăn, trần, sàn nhẹ có khung xương đúng chuẩn

• Công trình cải tạo cần giảm tải kết cấu

• Yêu cầu bề mặt phẳng, ổn định, dễ hoàn thiện

Cần cân nhắc khi:

• Chịu tải động lớn

• Môi trường ẩm kéo dài nhưng không có giải pháp chống ẩm phù hợp

• Thi công nhanh, bỏ qua bước kiểm soát khung và khe giãn nở

Kết luận: Hiểu vật liệu để tránh chi phí sửa chữa về sau

Tấm xi măng sợi xenlulo không phải vật liệu “đa năng”, nhưng nếu hiểu đúng bản chất cơ học và sử dụng đúng vị trí, đây là một trong những lựa chọn hiệu quả nhất về lâu dài.

Sự khác biệt không nằm ở tấm dày bao nhiêu, mà nằm ở cấu trúc sợi, cách thi công và điều kiện làm việc thực tế.
Và đó cũng là ranh giới giữa một công trình ổn định nhiều năm – và một công trình phải sửa lại sau vài mùa mưa nắng.